watertoren Utrecht Lauwerhof

Aan de Lauwerhof, midden in Utrecht, staat een watertoren van 39 meter waarvan je de oorspronkelijke functie van buitenaf nauwelijks afleest. Het is de eerste watertoren van de stad, een rijksmonument in neorenaissance-stijl.

De aanleiding lag in de grachten zelf: Utrecht dronk eruit en loosde er zijn afval in, met cholera-uitbraken tot gevolg. Na meerdere epidemieën kreeg de stad in 1855 de eerste gezondheidscommissie van Nederland. Mede dankzij de Engelse arts John Snow begreep men dat besmet water ziekten verspreidde. Vanaf 1883 stroomde leidingwater de stad in, aangevoerd uit Soestduinen, vijftien kilometer verderop. Dat systeem hield de druk op peil met een hoogteverschil van vijftig meter en een stoomaangedreven pompstation. Toen het aantal aansluitingen groeide, gaf de Utrechtsche Waterleiding Maatschappij opdracht voor een toren in het centrum. Die verrees in 1895 in de achtertuin van directeur P.E. Rijk, naar ontwerp van architect L.C. Dumont. Aannemer Dessing uit Gouda voerde de werken uit voor 46.800 gulden. Het reservoir op dertig meter hoogte bood plaats aan 1500 kubieke meter, het grootste van zijn soort in Nederland. De Duitse firma F.A. Neumann leverde dat bassin als type Intze IM.

Tot 1983 stond de toren in dienst van de watervoorziening, waarna zijn reservoir nog tot 2010 als reserve diende. Meer dan vijfentwintig jaar bood het gebouw onderdak aan het Waterleidingmuseum over de geschiedenis, het heden en de toekomst van drinkwater. Eind 2010 sloot het museum, toen hoofdsponsor Vitens de financiering staakte. De collectie ging later op in het Nederlands Watermuseum in Arnhem. In 2016 verkocht Vitens het pand aan vastgoedbedrijf Caron. Dat bedrijf bouwde de toren om tot drie studio-appartementen, met de begane grond als ruimte voor vergaderingen en trainingen. Daarbij bleven veel originele elementen van het gebouw bewaard.