Pantheon di Santa Maria in Stelle

Onder Verona ligt een archeologische schat uit de derde eeuw: het Pantheon di Santa Maria in Stelle. Boven de ingang prijkt de gegraveerde naam van de bouwheer, de Romeinse edelman Publio Pomponio Corneliano. In een nische binnenin staat vermoedelijk zijn beeld. De oorspronkelijke functie blijft gissen: een grafmonument voor de familie Pomponia, een waterleiding of een heiligdom voor de nimfen. Een natuurlijke bron in het binnenste maakt die laatste lezing aannemelijk.

Het bronwater stroomt eerst in een halfcirkelvormig, in de rots uitgehouwen bekken, waar de onzuiverheden bezinken. Daarna volgt een smalle, gewelfde gang van zo'n honderd meter, met vier putten langs de route. Op een kwart van die afstand opent een klein kruisvormig atrium. Van daaruit bereik je twee zalen met apsen tegenover elkaar en halve koepels met een ronde opening. Vanaf de vierde eeuw dient de ruimte als christelijke kapel, een functie die tot de twaalfde eeuw standhoudt. Uit die periode stammen de mozaïekvloeren en een van de belangrijkste vroegchristelijke schilderingscycli van Noord-Italië. In de linker zaal tonen de wandschilderingen taferelen uit het Oude en Nieuwe Testament tussen twee rode banden. Die opzet wijst volgens sommigen op catechese en voorbereiding op de doop. Raadselachtig blijft het fresco in de halve koepel: concentrische ringen van gekleurde cilinders, gelezen als schriftrollen of als terracotta buizen.

Sinds een restauratie tussen 2016 en 2019 staan de beschilderingen er weer in volle glorie bij. Een verlichtingssysteem uit 2020 laat de gids elke scène apart belichten. In de rechter zaal staat een Romeins altaar uit de eerste eeuw, opgericht voor een adoptiedochter van de familie Pomponia. De Manus Dei, de hand van God, volgt eeuwen later in de achtste of negende eeuw. Het sterrenhemelgewelf boven die taferelen draagt een tiende-eeuwse Madonna met kind tussen twee engelen. Aan die voorstelling dankt de kapel zijn naam.