Gedenkstätte Arbeitserziehungslager Nordmark

Kiel'de, Russee gölü kıyısındaki nemli topraklarda küçük bir anıt alanı uzanıyor: Gedenkstätte Arbeitserziehungslager Nordmark. Bu yer, Haziran 1944'te Gestapo lideri Fritz Schmidt'in girişimiyle kurulan bir Nazi çalışma eğitimi kampına ev sahipliği yapmıştı. Yönetim, polis hapishanesindeki ve Drachensee barakalarındaki kalabalığı hafifletmek için kampı burada kurdu. Amaç açıktı: tarımda ve silah sanayisinde zorla çalıştırılan yabancı işçileri disipline etmek.

Bir işyerindeki en küçük kusur, insanı buraya gönderebiliyordu. Mahkûmların çoğu Sovyet vatandaşı ve Polonyalıydı, yaklaşık dörtte biri ise kadındı. Günlük düzen bir toplama kampını andırıyordu: on saat ağır iş ve çoğunlukla Kiel kentinde enkaz temizliği. Yetersiz beslenme, kötü hijyen ve eksik sağlık hizmeti yüzünden birçoğu bu esareti atlatamadı. Nisan 1945'te durum ağırlaştı, çünkü Fuhlsbüttel dış kampından yaklaşık iki yüz kişi daha kampa ulaştı. İngiliz birlikleri 4 Mayıs 1945'te Kiel'e varmadan hemen önce muhafızlar yaklaşık üç yüz mahkûmu öldürdü. Kamp toplamda yaklaşık beş bin insanı içeride tuttu ve en az beş yüz yetmiş sekizi hayatta kalamadı. Bir İngiliz askerî mahkemesi 1947'de muhafızları yargıladı ve kamp lideri Johannes Post ile yardımcısı Otto Baumann idam cezası aldı.

Kampın binalarından günümüze tek bir duvar ulaşmadı. Yalnızca SS misafirhanesinin temel kalıntıları, 1989'da Schleswig-Holstein'daki Nazi dönemi araştırma grubu AKENS'in saha çalışmasıyla ortaya çıktı ve hâlâ görülebiliyor. Kent ve Avrupa Birliği, 2003'te bugünkü anıt düzenlemesini birlikte finanse etti. Tasarımını, seksenlerin başından beri bu anmayı savunan aynı grup üstlendi. Alanın merkezinde iki öğeli bir stel yükseliyor: altındaki blok, Polonyalı zorla çalıştırılan işçilerin 1946'da diktikleri bir anıtın temel taşı. Üç bilgi panosu, yerin tarihini metinler ve fotoğraflarla anlatıyor. Grubun üyeleri, eski kamp alanında rehberli geziler de düzenliyor. Stelin üst yüzeyindeki levhada, farklı uluslardan gelen on üç öldürülmüş kişinin adı tek tek yazılıyor.