Ura e Vjetër e Gurit

Ura e Vjetër e Gurit là cây cầu đá thời trung cổ ở Vushtrri, Kosovo, được xây chủ yếu bằng đá vôi mềm với những hàng đá đỏ và xám xếp xen kẽ. Cầu dài hơn 135 mét, rộng gần 5 mét, mang chín nhịp vòm mà đa số rộng gần 13 mét. Năm nhịp vòm nhọn thuộc phần xây ban đầu, bốn nhịp bán nguyệt được thêm vào về sau, để dáng cầu ghi lại hai thời kỳ dựng xây khác nhau.

Truyền thuyết địa phương kể rằng hai anh em nhà Vojinović, được sử thi Serbia nhắc đến như cháu của Sa hoàng Dušan, người trị vì Serbia giữa thế kỷ 14, đã dựng nên cây cầu này. Xét theo phong cách kiến trúc, đa số các nhà nghiên cứu đặt thời gian xây dựng vào cuối thế kỷ 14 hoặc đầu thế kỷ 15. Một số sử gia địa phương còn cho rằng vài phần có thể lâu đời hơn, từ thế kỷ 2 hoặc 3 dưới thời Đế quốc La Mã. Vushtrri khi đó nằm trong vùng ảnh hưởng của nhà Branković, gia tộc họ hàng với Vojinović và có triều đình tại đây vào đầu thế kỷ 15. Cầu từng nằm trên tuyến buôn bán chính nối Dubrovnik với Skopje, kết nối thành phố với Mitrovica, với các làng dưới chân núi Çyçavica và với vùng Drenica qua hẻm núi Klysyrë. Năm 1573, người Pháp Filip Difre-Kane chép lại việc ông tới Vushtrri và nhìn thấy một cây cầu đá lớn. Tài liệu thời Ottoman cuối thế kỷ 19 cũng ghi nhận hai cây cầu bắc qua Sitnica, một bằng gỗ, một bằng đá.

Theo thời gian, sông Sitnica đổi dòng vì xói mòn và bồi tụ, nên cây cầu giờ đây đứng trên đất khô, xa hẳn dòng nước xưa. Phù sa tích lại cũng rút ngắn chiều dài công trình so với thuở ban đầu. Chưa từng có đợt trùng tu lớn nào, vì thế những gì bạn nhìn thấy vẫn là dáng cầu mang đầy dấu vết của thời gian và tự nhiên. Cầu được Serbia tuyên bố là di tích có tầm quan trọng đặc biệt vào năm 1990, và Kosovo cũng ghi nhận nó là di sản văn hóa. Đây là một trong số ít cây cầu đá trung cổ còn lại trong vùng, hiếm có cả về kiến trúc lẫn kỹ thuật thủy công của thời đó. Trước kia, đoàn thương nhân và lữ khách băng qua sông Sitnica ngay tại đây trên đường tới những miền khác của Balkan, khi nước còn chảy xuyên dưới những nhịp vòm.