Ura e Vjetër e Gurit

Ura e Vjetër e Gurit është një urë mesjetare në Vushtrri të Kosovës, e ngritur fillimisht mbi lumin Sitnica. Me mbi 135 metra gjatësi dhe gati 5 metra gjerësi, ajo shërbente si kalim në rrugën kryesore tregtare mes Dubrovnikut dhe Shkupit. Ajo lidhte gjithashtu fshatrat në këmbë të Çyçavicës, Mitrovicën dhe, përmes grykës së Klysyrës, edhe Drenicën. E njeh menjëherë nga nëntë harqet e saj dhe nga gurët gëlqerorë në të kuqe e në gri.

Legjendat e vendosin ndërtimin te dy vëllezërit e familjes Vojinović, të përmendur në poezinë epike serbe si nipër të carit Dušan. Një traditë e bashkon edhe me kështjellën e afërt, megjithëse oborrin në qytet e mbante familja Branković, e lidhur me ta. Nga stili i punimit, studiuesit e datojnë në fund të shekullit XIV ose në fillim të shekullit XV. Disa historianë vendorë mendojnë se pjesë të saj i përkasin kohës romake, të shekullit II ose III. Pesë harqet e mprehta janë pjesë e strukturës origjinale, ndërsa katër gjysmërrethoret u shtuan më vonë. Shumica e tyre arrijnë gati 13 metra gjerësi.

Erozioni dhe sedimentet e detyruan Sitnicën ta zhvendosë rrjedhën me kalimin e kohës. Uja nuk kalon më nën harqet: ajo qëndron mbi tokë të thatë, me gjatësinë e zvogëluar pak nga depozitimet. Qysh nga viti 1573, francezi Filip Difre-Kane shkroi për ardhjen në Vushtrri dhe për një urë të madhe guri që pa aty. Restaurime të mëdha nuk janë bërë kurrë mbi të. Ajo duket pothuajse njësoj siç ka qenë për shekuj, e mbrojtur si monument i trashëgimisë kulturore. Ku dikur kalonin karvanet e udhëtarët, mund ta ndjekësh me mend rrugën e tyre drejt pjesëve të tjera të Ballkanit.