Храм Святого Александра Невского

Özbekistan'ın Taşkent kentindeki ilk mezarlığın içinde yükselen Aziz Aleksandr Nevski Kilisesi, ayakta kalan en eski Ortodoks mabedidir. Dış yüzü koyu mavi ve beyaz boyalı, cephesi ise mermerle kaplıdır. Yapı, ilerleyen yıllarda eklenen boya ve cephe yeniliklerine karşın kurulduğu gündeki görünümünü büyük ölçüde korur. Çevresindeki mezar taşları arasında kentin üç piskoposu olan Nikandr, Arsenius ve Gabriel yatar. Yanındaki şapel, Meryem Ana'nın "Dertlilere Sevinç" ikonunun onuruna 1870'lerde yaptırılır. Bu küçük yapının kendine ait bir sunağı da vardır.

Projesini mühendis L. Burmeister çizen binanın inşaatı 1902'de başlar, 1905'te tamamlanır. Şantiyenin başında o sıralar yüzbaşı olan F. V. Smirnov durur, masrafları devlet hazinesi ile yerel tüccar Nikolai İvanov paylaşır. Yakınında oturan İvanov, sunağı ana mekândan ayıran ve yerel ustaların ahşap üzerine altın varakla kapladığı ikonostasisi kendi cebinden finanse eder. Kilise 8 Mayıs 1905'te kutsanır ve baş sunak Aziz Aleksandr Nevski'ye adanır. Şubat Devrimi'nin ardından 1920'lerde yapının yönetimi, dönemin yeni akımı Canlı Kilise'nin eline geçer. Kanonik yetkiye bağlı kalmak isteyen Ortodoks inananlar, ayinlerini bu yıllarda şapelde sürdürmek zorunda kalır. 1930'larda çıkan bir yangın binayı ağır hasara uğratır. Rus Ortodoks cemaati 1941'de resmi statüsüne yeniden kavuşur, yapı ise 1960'larda yeni kubbelerle taçlanır. 1966 depremi kentte geniş çapta yıkım bırakır ama bu bina ayakta kalır. 1970'lerde restorasyon çalışmaları yürütülür, 1996'da iç mekân elden geçirilip kilise yeniden kutsanır.

Kilise, Sovyet döneminde dini yaşamın kısıtlandığı yıllarda bile ibadete devam eden az sayıdaki mabetten biri olmayı başarır. İçeride azizleri, melekleri ve başmelekleri resmeden renkli freskler, altın kaplı çerçeveli ikonlarla yan yana durur. Geleneksel vitray pencereler ise odayı gün ışığıyla doldurur. Kilisenin üç çanı birlikte yaklaşık 250 kilogram eder. İçindeki başlıca emanetlerden biri, Rus Ortodoks Kilisesi piskoposu Aziz Luka Voyno-Yasenetsky'nin kutsal kalıntılarıdır.