Untere Gaisenbergbastion (Werk XXI)

Między budynkami kampusu a krzewami z ziemi wystają grube mury z wapienia. Stoisz na południowym krańcu Stuttgarter Straße w Ulm, przed tym, co przetrwało z Untere Gaisenbergbastion, dzieła numer dwadzieścia jeden twierdzy federalnej. Budowę prowadzono od 1843 do 1858 roku pod kierunkiem kapitana Vogta. Zamknięty bastion z wałami po wszystkich czterech stronach miał bronić wschodniego skrzydła wzgórza Michelsberg.

Wyobraź sobie, jak wyglądało całe dzieło w czasach swojej świetności. Na lewym barku stała bateria moździerzy, a w wysuniętym czubku kazamata typu bonnet z własnym moździerzem. Przed frontem ciągnęła się sucha fosa, a dalej łagodny stok glacisu, odsłaniający atakujących w pełni. Prawy bark przecinała podwójna kaponiera, galeria pozwalająca ostrzeliwać napastników z obu stron fosy. W szyi stały wielkie koszary obronne, a w nasypie składowano proch. W czasie wojny dzieło mogło pomieścić 1867 żołnierzy. W 1880 roku baterię w czubku obsypano ziemią, żeby osłabić skutki nowoczesnej artylerii. Najpierw kwaterowały tu kompanie saperów, a później piechota. Pod koniec stulecia wewnętrzna reduta zyskała dodatkowe piętro, a po pierwszej wojnie światowej służyła jeszcze za mieszkania.

Między rokiem 1960 a 1966 wyrosła tu uczelnia, a fortyfikację niemal całkiem rozebrano. Ocalały tylko fragmenty przedniej eskarpy, dawna kazamata bonnet i prawy bark z zachowaną baterią. Ta kaponiera mieści dziś kawiarnię studencką i gildię karnawałową Haglhex, a ośrodek spotkań Charivari zajął sąsiedni bark. Wstęp jest bezpłatny, a całe miejsce leży w zieleni. Przy parkingu pracowniczym obok budynku H górna krawędź eskarpy z łukami ledwo wystaje z ziemi, prawie całkiem skryta w krzakach. Właśnie tam najwyraźniej widać, co korzenie robią z wapieniem.