Sheshi Gjergj Kastrioti Skënderbeu

Kosova'nın başkenti Priştina'nın kalbinde, sokak seslerinin ortasında Permendorja Gjergj Kastrioti Skënderbeu yükselir. Anıt, bir halkın sarsılmaz iradesini simgeleyen adamı anar: Gjergj Kastrioti, dünyanın Skanderbeg diye bildiği komutan. Yürüyüşünüze burada bir mola verirseniz, on beşinci yüzyıldan uzanan bir direniş öyküsüyle karşılaşırsınız.

Kastrioti yaklaşık 1405'te Dibra yöresinde, savaşların gölgesindeki bir dünyada doğar. Osmanlı sarayı onu çocuk yaşta rehin alır ve kendi ordusu için yetiştirir. 1443'te Niş Muharebesi'nde taraf değiştirir ve ülkesine bir kurtarıcı olarak döner. Bölünmüş Arnavut beyliklerini tek bir bayrak altında toplar: çift başlı kartal. Küçük bir ulus, çağının en güçlü devletlerinden birine yirmi beş yıl boyunca direnir. Papa III. Callixtus ve ardından Papa II. Pius onu Hristiyanlığın savunucusu diye onurlandırır ve ona nadir bir unvan bağışlar: Athleta Christi. Avrupa onun zaferlerini över ama somut yardım göndermez. Yalnızca Hunyadi Yanoş'un Macarları yanında durur, Brankoviç yönetimindeki Sırbistan ise destek vermez. 1468'deki ölümünden sonra direniş çöker ve çok sayıda Arnavut Adriyatik'i aşarak İtalya'ya sığınır. Orada Arbëresh toplulukları oluşur ve dillerini, kimliklerini hâlâ yaşatır. Karısı Donika ile oğlu Gjon Napoli Kralı'nın sarayında sığınma bulur.

Ölümü hikâyeyi bitirmez: zırhı bugün Viyana'daki Askeri Tarih Müzesi'nde saklanır. Antonio Vivaldi 1718'de Scanderbeg adlı bir opera yazar, Francoeur ve Rebel 1735'te Paris'te aynı adlı eseri sunar. Joachim Raff on dokuzuncu yüzyılda ona Almanca bir opera adar. Onuruna dikilen heykeller Arnavutluk, Kosova, Kuzey Makedonya, İtalya, Amerika Birleşik Devletleri, İsviçre ve Belçika'da durur. Mirdita'da kadınlar, yüz yıl önce İngiliz seyahat yazarı Edith Durham'ın yazdığı gibi, hâlâ yas için siyah giyer.