Arbeitserziehungslager Nordmark

Kiel'in dışında, bugün bir süpermarketin ve spor sahalarının olduğu sakin bir semtte, Gestapo'nun bir çalışma eğitimi kampı bulunuyordu. Arbeitserziehungslager Nordmark, Haziran 1944'te kuruldu ve 4 Mayıs 1945'e kadar çalıştı; amacı, tarımda ve silah sanayisinde çalışan yabancı zorla çalıştırılan işçileri disipline etmekti. Kızıl Ordu'dan ya da Riga Gettosundan gelen, büyük çoğunluğu Sovyet ve Polonyalı beş bin insan buraya hapsedildi, altı yüzü hayatta kalamadı.

Yer, ölçeği hâlâ gösteriyor: kampın sonunda yirmiden fazla barak, iki gözcü kulesi ve yarısı toprağa gömülmüş, penceresiz kırk sekiz tek kişilik hücreli bir tutuklama sığınağı vardı. Isıtmasız baraklar iki yüz kişiye göre tasarlanmıştı. İşgücü, Kiel'de moloz temizliğinden Schulensee ve Schützenwall'daki sığınak yapımına, hatta Holsten Brauerei gibi şirketlerin işlerine kadar uzanıyordu. Savaşın son iki haftasında yaklaşık üç yüz insan vurulup toplu mezarlara gömüldü; bekçiler belgeleri yaktı ve Danimarka'ya kaçtı, Britanya Sekizinci Kolordu 3 ve 4 Mayıs'ta yalnızca birkaç aç kalmış tutsak buldu.

Bugün gittiğinizde üç bilgi tabelası ve hatıra taşları bulursunuz. İlk taşı 1971'de, ikincisini 1985'te dikildi; 2003'te bir taş ve tabelalar eklendi. Taşların birinde, bir cümle siyasetçilerin itirazıyla çıkarılmıştı: kampın vahşete direnmeye çağırması. 2016'da, ölüm yürüyüşünün iki yüz kadar yeni keşfedilen adı bu topraklarda ilk kez yüksek sesle okundu; aileleri ABD'den ve İsveç'ten geldi. Beton ve çim altında, taşlar orada duruyor.