Chiesa di Santa Fosca

Chiesa di Santa Fosca qëndron në ishullin Torcello, në skajin verior të lagunës së Venedikut. Bashkë me katedralen Santa Maria Assunta dhe mbetjet e një pagëzimoreje, ajo formon kompleksin fetar më të vjetër të lagunës. Ishulli u popullua herët nga njerëz që i ikën pushtimeve në kontinent, sidomos pasi Attila Huni shkatërroi Altinumin. Qysh në shekullin e shtatë ai mbajti selinë e peshkopit për mbi një mijë vjet. Si qendër tregtare lulëzoi para ngritjes së Venedikut, derisa kënetat e bënë lundrimin të vështirë dhe banorët u larguan.

Kisha u ngrit në shekullin XI me plan qendror: tetëkëndëshe nga jashtë dhe me trajtën e kryqit grek brenda. Hulumtuesit diskutojnë projektin e parë: disa e quajnë martirium, një kishe në nder të një martiri, të tjerë kryq grek të thjeshtë. Ajo u ndërtua si martirium pranë katedrales, sipas një skeme të hershme të krishterë që përfshinte edhe pagëzimoren dhe kambanoren. Pesë faqet e saj rrethohen nga një portik bizantin me harqe të ngritura mbi kolona me kapitele të zbukuruara. Në faqen përballë katedrales mbeten disa tabela mermeri midis kolonave. Absida kryesore është pesëkëndëshe, me dy rreshta arkadash të verbëra dhe dy absida gjysmërrethore në anët. Brenda, nava kryesore ka plan katror dhe ndahet me tetë shtylla mermeri me kapitele korintike. Mbi kryqëzimin e naveve ngrihet një tambur i madh me çati druri. Muret e tij masive tregojnë se një kupolë ishte planifikuar, por mbeti pa u ndërtuar.

Reliket e Shën Foskës mbërritën këtu në shekullin X nga Sabrata, qytet fenikas dhe më vonë romak pranë Tripolit. Adhurimi i saj lidhet me rrugët mesjetare të tregtisë, që kalonin përmes Mesdheut. Në altar qëndron skulptura e shekullit XV e Madonës me Fëmijën. Poshtë saj një sarkofag i ndriçuar mban mbetjet e shenjtores. Në fund të absidës gjendet edhe statuja e shenjtores prej druri. Në murin e jashtëm del një reliev i shekullit XV, ku besimtarët e nderojnë Shën Foskën.