Großes Holländisches Haus

Großes Holländisches Haus qëndron në Potsdam si një copëz Hollande e mbjellë në zemër të Prusisë. Ndërtesa u ngrit midis viteve 1733 dhe 1737 si rezidencë qytetare me dhoma shërbimi për komandantin e gardës mbretërore. Porosinë e dha mbreti Friedrich Wilhelm I, i cili e kishte shpallur Potsdamin qytet garnizoni. Ai e adhuronte arkitekturën e qartë të tullave të Holandës, atdheut të gjyshes së tij, që e kishte vizituar disa herë. Ajo shërbeu si pjesë e planit të mbretit për ta zgjeruar qytetin dhe për t'i strehuar regjimentet. Potsdami u rrit nën këtë plan, me më shumë banorë e me më shumë shtëpi.

Me kalimin e shekujve, të njëjtat mure ndryshuan dorë herë pas here. Gjatë pushtimit francez të viteve 1806 deri 1808, trupat e Napoleonit e përdorën si depo rrobash dhe spital kuajsh. Në 1809 aty u mbajt mbledhja e parë e këshillit të zgjedhur të qytetit. Deri në 1820 ndërtesa u kthye në gjykatë dhe burg, me zgjerime që i ndoqën nevojat e drejtësisë në rritje. Nën regjimin nazist, aty ushtrohej një drejtësi e ideologizuar dhe raciste, që mbyllte kundërshtarë, hebrenj dhe punëtorë të detyruar. Pas Luftës së Dytë Botërore, shërbimi sekret sovjetik e ktheu në burg qendror hetimi. Më pas mori përsipër Stasi, që ndaloi aty mijëra njerëz deri në vitin 1989.

Pas revolucionit të paqshëm, shtëpia mori rolin që mban edhe sot: vend përkujtimi dhe edukimi. Brenda saj ndoqën njëri-tjetrin një pallat mbreti, një depo ushtarake, një gjykatë me burg dhe dy shërbime sekrete. Kur i qëndroni përpara, fasada e qetë e tullave nuk tregon asgjë nga gjithë kjo histori.