Basilica del Crocifisso - Museo Diocesiano

Basilica del Crocifisso - Museo Diocesiano mieści się w dawnej katedrze Amalfi, w Pogeroli na Wybrzeżu Amalfitańskim. Pierwszy kościół stanął w tym miejscu w 596 roku i przez blisko pięć stuleci pełnił rolę katedry. Zaczynał od wezwania Wniebowzięcia, przechodził potem na świętych Kosmę i Damiana, a na głównym ołtarzu stał drewniany krucyfiks.

W 1100 roku obok stanęła nowa katedra i przez pewien czas obie świątynie tworzyły jeden romański gmach o sześciu nawach. Barok pokrył wnętrza marmurem i sztukaterią, a kościoły znów stanęły osobno. Pod koniec trzynastego wieku bazylika straciła lewą nawę, na której miejscu wyrosły Rajskie Krużganki. Po soborze trydenckim rozebrano także prawą nawę. Dawną kolumnadę łączącą ją z katedrą św. Andrzeja wmurowano w nowy mur, a wzdłuż niego obie świątynie dobudowały prywatne kaplice. W 1931 roku ruszyła restauracja, która usunęła barokowe nakładki. Wrócił średniowieczny wygląd: kamienne mury i galeria pojedynczych oraz podwójnych okien wpuszczających dużo światła. Gdy prace dobiegły końca, w 1996 roku otwarto tu muzeum. Ekspozycję podzielono na cztery części: krużganki, malowidła ścienne z trzynastego i czternastego wieku, skarbiec katedralny oraz zbiór malarstwa i rzeźby.

W krużgankach wzniesionych między 1266 a 1268 rokiem wzdłuż galerii ustawiono antyczne sarkofagi. Grecki przedstawia porwanie Prozerpiny, rzymski zaślubiny Peleusa i Tetydy, a ten drugi służył potem za grób arcybiskupa Cesariusza de Alanio. Mozaiki szkoły kosmateskiej pokrywają pozostałości romańskiej ambony z lat 1174 do 1202. W skarbcu zobaczysz srebra, krzyże, relikwiarze, liturgiczne szaty i drewniane rzeźby. Zbiory rosły przez wieki dzięki kultowi świętego Andrzeja, którego relikwie spoczywają w sąsiedniej katedrze. Do wystawy trafiły też kolumny, kapitele, inskrypcje i freski, które niegdyś zdobiły starą bazylikę. Otwarta przestrzeń apsydy i prezbiterium bywa scenerią wystaw, konferencji i innych wydarzeń kulturalnych. O świątyni opowiada też Chronicon Salernitanum, rękopis z dziesiątego wieku. Wspomina najazd langobardzkiego księcia Salerno Sikarda, który w 839 roku spustoszył Amalfi, próbując wykraść relikwie świętej Trofimeny. Po tym ciosie odbudowę wsparł papież Leon IV.