Frederik d. V mastekran

Op het eiland Nyholm, onderdeel van de eilandengroep Holmen in Kopenhagen, staat de Frederik d. V mastekran. De kraan kwam tussen 1748 en 1751 tot stand, toen oorlogsschepen steeds groter en zwaarder werden. Een compleet schip tilde hij verticaal op om het daarna met een houten arm weer in het water te laten zakken. De constructie rust op een prismatische toren van metselwerk en kreeg haar barokke vorm van Philip de Lange. Die Nederlands-Deense architect tekende in Denemarken ook kastelen, kerken en militaire gebouwen.

De koninklijke Deense marine gebruikte Holmen ruim driehonderd jaar als hoofdbasis, en de kraan staat midden in dat complex. Koning Christian IV legde hier eind zeventiende eeuw een nieuwe haven aan, want de oude werd voor de groeiende vloot te klein. Ten noorden staat Nyholms Hovedvagt, een barok wachthuis met een grote klokkentoren, voltooid in 1745 door dezelfde architect. Oostwaarts liggen de drie vleugels van de Marinekasernen, gebouwd tussen 1908 en 1910 door architect Laurits Valdemar Birkmand. Het Holmens Arrest ernaast was voor de minder prettige zaken van het militaire leven. Tussen die gebouwen ligt een pleintje met een grasring en het monument voor de Deens-Britse zeeslag van 2 april 1801. Helemaal in het noorden ligt Batteriet Sixtus, een verdedigingswerk met muren en kanonnen. Van daar volgde kroonprins Frederik volgens de overlevering het verloop van juist die zeeslag.

Verspreid over het eiland kom je bovendien boegbeelden tegen, gesneden hout van oude schepen. De bekendste is een vrouw in het wit met de hand boven de ogen. Het beeld kwam van de korvet Dagmar, die in 1861 van stapel liep en in 1901 uit dienst ging. Met een machine van vijfhonderd paardenkrachten haalde het 53 meter lange schip negen knopen. Twee andere vrouwenbeelden, één met een boeket en één met de Deense vlag, dragen gouden details, maar hun herkomst blijft een raadsel.