Bahor

Ở Tashkent, thủ đô của Uzbekistan, đoàn múa Bahor giữ một chỗ đứng khó ai thay thế được. Đoàn múa nhà nước này ra đời năm 1957 nhờ Mukarram Turgunbaeva, biên đạo kiêm vũ công kiệt xuất của thời Liên Xô. Bà lớn lên ở vùng Andijan đầu thế kỷ hai mươi, và chính bà nội đã khơi nguồn đam mê múa cho bà. Cách dàn dựng của bà kết hợp điệu múa truyền thống Uzbek với kỹ thuật cổ điển phương Tây, tạo nên bản sắc riêng cho cả tập thể.

Với Turgunbaeva, Bahor trở thành ngôi nhà thứ hai. Các vũ công phần lớn là phụ nữ, gốc Uzbek, Nga, Tatar, Ba Lan hay Kazakhstan. Đội nhạc công toàn nam, cầm lấy những nhạc cụ truyền thống Uzbek. Bà gọi các cô gái là bốn mươi nàng đẹp, các nhạc công là mười lăm người con trai, và lo cả chỗ ở lẫn ngày vui của từng người. Dưới tay bà, đoàn đặt chuẩn mực cho những điệu múa truyền thống như tanovar. Tập thể ấy còn góp phần dựng nên nhà hát Muqimi, nhà hát âm nhạc đầu tiên của Uzbekistan. Kho tiết mục hơn hai trăm điệu múa dân tộc, phần lớn do bà tự biên đạo. Từ kho ấy, đoàn lưu diễn qua gần sáu mươi quốc gia. Thời đoạn khó khăn cũng đến: kinh phí bị cắt những năm 1990, và năm 2007 đội hình tan rã một thời gian. Rồi tháng Hai năm 2020, một sắc lệnh của tổng thống đưa Bahor trở lại sân khấu. Những người kế nhiệm như Kunduz Mirkarimova, Ravshana Sharipova hay Mamura Ergashova tiếp nối công việc gìn giữ nền tảng bà để lại.

Ai xem Bahor đều nhớ ngay y phục rực rỡ, vũ đạo chặt chẽ và mối hòa quyện giữa múa với nhạc trên sân khấu. Nền cộng hòa từng trao Turgunbaeva danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân Uzbekistan. Ngay tại Tashkent, một bảo tàng về bà lưu giữ trang phục, áp phích và kỷ vật của múa Uzbek những năm 1920, 1930.