Fan S. Noli

Fan S. Noli është një pikë historike në Durrës, e lidhur me jetën dhe trashëgiminë e një figure të rëndësishme shqiptare. Fan Stilian Noli ishte klerik, shkrimtar, përkthyes, diplomat dhe udhëheqës politik. Si klerik, ai luajti rol në autoqefalinë e Kishës Ortodokse Shqiptare dhe në përdorimin e shqipes gjatë shërbesave. Veprimtaria e tij lidhet ngushtë me Kishën Ortodokse Shqiptare. Një nga veprat e tij kryesore ishte përkthimi i teksteve fetare në shqip, duke e bërë gjuhën pjesë të jetës liturgjike. Shërbesat ortodokse nisën të zhvilloheshin në gjuhën shqipe. Ky ndryshim ndikoi në identitetin kombëtar dhe lidhet me meshën e parë në shqip, të udhëhequr nga Noli. Edhe Durrësi ruan lidhje të drejtpërdrejtë me të. Ai shërbeu si mitropolit i Durrësit, ndërsa një rrugë pranë Kishës Ortodokse mban emrin e tij. Një pllakë përkujtimore shënon këtë nderim në qytet.

Noli ishte gjithashtu kryeministër i Shqipërisë dhe veproi në jetën publike shqiptare. Ai themeloi kishën e parë ortodokse shqiptare në Boston dhe punoi me diasporën. Përmes gazetave, Federatës Pan-Shqiptare Vatra dhe shkrimeve të tij, ai forcoi kulturën shqiptare. Përkthimet e tij përfshijnë tekste fetare, vepra të Shekspirit dhe vepra të Ibsenit. Emri Fan S. Noli këtu bashkon fenë, gjuhën, letërsinë dhe historinë politike të Shqipërisë.