Montelbaanstoren

De Montelbaanstoren staat aan de Oudeschans in Amsterdam, als bakstenen toren naast een historische gracht. De ronde onderbouw draagt een houten spits met balustrade. De loodbeklede renaissancespits, het uurwerk en de open delen maken het silhouet vanaf het water herkenbaar.

In 1516 bouwde Amsterdam de ronde bakstenen versterking als onderdeel van de verdediging van haven en stadsmuren. De Lastage lag toen buiten de hoofdwallen. Na de brand van 1512 versterkte de stad haar bescherming tegen aanvallen vanuit het water. De Oudeschans hoorde bij die verdedigingslinie van Amsterdam. In 1606 gaf stadsarchitect Hendrick de Keyser het bouwwerk zijn bovenste helft, houten spits en uurwerk. De klokken kwamen op verzoek van bewoners. Later werd het een wachthuis, opslagplaats en kantoor voor het waterbeheer van de stad.

Toen de nieuwe spits extra gewicht toevoegde, begon hij in 1610 door wind en water over te hellen. De stad zette hem met palen, touwen en een kabel weer recht. Onregelmatig luidende klokken bezorgden hem de bijnaam Malle Jaap, oftewel Gekke Jaap. Het bouwwerk geldt als nationaal monument. De bijnaam Malle Jaap herinnert aan klokken die soms op vreemde momenten luidden of helemaal zwegen.