Fort Friedrichsau (Werk XLI)

Fort Friedrichsau (Werk XLI) ligt in het Friedrichsau-park in Ulm, tegenover het Donaustadion en op zo'n honderd meter van de Donau. Het werk verrees hier tussen 1852 en 1854. Als vooruitgeschoven post hield het oprukkende troepen uit Pfuhl tegen. De Bundesfestung Ulm, waarvan het deel uitmaakte, moest de stad tegen een invasie beschermen. Binnen de muren was plaats voor honderddertien militairen.

De opzet lees je nog af: een vierzijdige wal, een natte gracht, een keelmuur en midden in de keel een reduit. Aan de schouderpunten waken flankeertorens, bereikbaar via poternen vanuit het binnenste. Reduit, torens en wal werkten samen als één verdedigingsstelsel. In 1914 moderniseerde men het hele werk met gewapend beton. Die keuze was een antwoord op artillerie die traditionele vestingmuren kon doorbreken.

In de Eerste Wereldoorlog diende het fort als brandstofdepot, in de Tweede als schuilkelder. Na de oorlogen ging het verder als opslagplaats, onder meer voor aardappelen. In de jaren zestig stond er zelfs een berenverblijf. Een jongerengroep van het Förderkreis Bundesfestung Ulm onderhoudt het fort. Het terrein is voor publiek opengesteld, en het Naturtheater in der Au speelt er tussen de wallen. 's Avonds valt het licht laag over wal, gracht en het beton van 1914, het motief waarvoor fotografen hier terugkomen.