Gedenkstätte „Ehemaliges Gestapo-Lager Neue Bremm“

De Gedenkstätte „Ehemaliges Gestapo-Lager Neue Bremm“ ligt in Saarbrücken, op het terrein van een kamp dat de Gestapo in 1943 oprichtte. Het behoorde tot een netwerk van korte folterkampen, de Straflager, die berucht stonden om de intensiteit van hun straffen. Zo'n kamp moest gevangenen breken die niet onmiddellijk ter dood bestemd waren. Mannen en vrouwen zaten hier soms wekenlang of langer vast en ondergingen dwangarbeid, honger en slaapontbering. Ongeveer twintigduizend mensen passeerden het kamp, onder wie Joden uit bezet Oost-Europa, evenals Fransen, Belgen, Britten en Italianen. Wie het overleefde, ging vaak door naar grote concentratiekampen zoals Buchenwald.

Het Franse leger berechtte na de oorlog het kamppersoneel en vond velen schuldig aan oorlogsmisdaden. Sommigen, onder wie commandant Fritz Schmoll, kregen de doodstraf, terwijl anderen gevangenisstraffen uitzaten. De plek zelf veranderde daarna sterk: de lokale autoriteiten haalden de meeste sporen van het kamp weg. In de decennia erna verschenen commerciële projecten op het terrein, zoals het hotel dat Novotel er in 1975 bouwde. Die bouw riep zoveel verontwaardiging op dat burgers zich voor een waardige herdenking gingen inzetten. De architecten Nils Ballhausen en Roland Poppensieker ontwierpen een gedenkteken dat de kamptijd verweeft met de omgeving van vandaag. Hun ontwerp roept het verleden op met subtiele, alledaagse elementen in plaats van monumentale vormen.

Van het kamp zijn alleen de fundamenten van de gevangenenbarakken en een brandvijver overgebleven. Loop je er rond, dan vind je het verleden terug in zulke bescheiden sporen. Eén gedenkplaat uit 1947 draagt zelfs Franse tekst: het gebied stond toen onder Franse bezetting.