Kettenschleppdampfer Gustav Zeuner

Aan de kade van de Wissenschaftshafen in Magdeburg ligt de Kettenschleppdampfer Gustav Zeuner, de enige bewaard gebleven historische kettingstoomboot van de Elbe. De werft in Dresden-Übigau bouwde het schip in 1894 als eerste kettingstoomboot van de tweede generatie, en tot 1931 sleepte het vrachten over de rivier. Wie er nu voor staat, ziet een stuk scheepstechniek dat bijna een halve eeuw het Elbetraject bepaalde.

Na de buitendienststelling kreeg de boot allerlei functies, zelfs die van kleedkamer bij een rivierbad, tot het verval begon. In 2006 pakten de GISE mbH en het Jobcenter ARGE Magdeburg de restauratie op, en in 2010 was het werk af. De machines kregen weer de stijl van het origineel, en sindsdien vaart het schip niet, maar vertelt het: als museumschip laat het de geschiedenis van de kettingscheepvaart zien met foto's, films en machinedelen die echt bewegen. Wie wil begrijpen hoe een schip zich vooruit trok aan een ketting die op de rivierbodem lag, kan het hier met eigen ogen volgen.

De techniek maakt het verhaal bijzonder: een Bellingrath-grijprad aan boord en een turbineaandrijving die zijn naamgever Gustav Zeuner zelf ontwierp, waarmee de boot zich ook los van de ketting kon voortbewegen. Voor die tijd een flinke innovatie. Op de locatie rond het schip groeit het er zelfs nog: een historische hefbrug is gerestaureerd, een draisine staat er opgesteld, en meer schepen in de buurt moeten volgen. Loop dus even langs de kade, kijk in de machinekamer en luister hoe de Elbe ooit aan kettingen sleep.