# Hardturm

> Dit bestand is een tekstversie van een pagina op mytuur.com, gegenereerd uit dezelfde gegevens.

Canonieke pagina: https://mytuur.com/nl/city/zurich/spot/hardturm/

Laatst bijgewerkt: 2026-06-22

De Hardturm is een middeleeuwse woontoren in Zürich, gebouwd als onderdeel van de buitenste stadsverdediging. De toren bewaakte vermoedelijk een oversteek van de Limmat.

Daarmee hoorde hij bij de Letzimauer, de buitenste stadsmuur die Zürich tegen aanvallen beschermde. De Hardturm is Zürichs enige bewaarde wereldlijke gebouw uit de hoge middeleeuwen.

Een vierkante plattegrond, een piramidedak en een traptoren bepalen zijn herkenbare vorm. Een smalle schietopening kijkt naar het westen.

De muren zijn aan de buitenzijden uitzonderlijk dik en omsluiten binnenin een kleine ruimte. Oorspronkelijk was die ruimte alleen van boven bereikbaar.

Een overstroming verwoestte de toren, waarna men hem kort daarna herbouwde. Vanaf de zestiende eeuw kreeg het gebouw particuliere eigenaars.

Erkers, nieuwe plattegronden en aangepaste gevels maakten van het verdedigingswerk later een woonhuis. De Schoeller-fabriek gebruikte de toren tijdens de industrialisering.

Ook de Tweede Wereldoorlog liet sporen na, met betonnen observatieposten binnen de Limmat-verdedigingslinie. De Hardturm valt onder de Zwitserse monumentenzorg.

Het Hardturm-Areal kreeg moderne ontwikkelingsplannen voor een voetbalstadion en woningen, terwijl de toren zijn historische lagen bewaart. Zo blijft hij zichtbaar als tastbare link met Zürichs verleden.

- Stad: [Zurich](https://mytuur.com/nl/city/zurich/)

## Foto's

- ![](https://mytuur-bucket.s3.amazonaws.com/image_Hardturm_68631ad3717a3e13abfb8b61_0.jpg) — [Foto: wikimedia](https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Hardturm_Limmatstellung.JPG)
- ![](https://mytuur-bucket.s3.amazonaws.com/image_Hardturm_68631ad3717a3e13abfb8b61_1.jpg) — [Foto: wikimedia](https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Hardturm_nordost.jpg)
- ![](https://mytuur-bucket.s3.amazonaws.com/image_Hardturm_68631ad3717a3e13abfb8b61_2.jpg) — [Foto: wikimedia](https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Hardturm_suedost.jpg)
- ![](https://mytuur-bucket.s3.amazonaws.com/image_Hardturm_68631ad3717a3e13abfb8b61_3.jpg) — [Foto: wikimedia](https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Hardturm.jpg)
- ![](https://mytuur-bucket.s3.amazonaws.com/image_Hardturm_68631ad3717a3e13abfb8b61_4.jpg) — [Foto: wikimedia](https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Zürich_-_Hardturm_IMG_5848_ShiftN.jpg)

Plekken zoals deze vormen de tours door Zurich: elke tour rijgt ze aan elkaar tot een route die je zelf aanpast. In de app start het verhaal van elke plek precies waar jij staat. Je hoeft dus nergens op te letten behalve op de stad om je heen.

## Wat is myTuur?

myTuur is een gratis app met tours door meer dan 500 steden. Elke tour bestaat uit plekken, en zodra je er staat begint het verhaal vanzelf. Je leest het of luistert ernaar, en het kost je niets.